Lát hoa và lát Mexico là hai loài cây khác nhau, dù cùng họ Xoan và cùng mang tên “lát”. Lát hoa (Chukrasia tabularis) là cây bản địa, gỗ quý, được trồng nhiều làm cây đường phố. Lát Mexico (Cedrela odorata) là cây nhập nội từ châu Mỹ, lớn nhanh, chủ yếu được trồng rừng lấy gỗ. Hai cây có dáng khá giống nhau khi còn nhỏ, nên người mua cây công trình dễ bị nhầm – hoặc bị giao nhầm. Bài viết hướng dẫn cách phân biệt qua lá, thân, quả và gỗ, để bạn chắc chắn mua đúng cây lát hoa.
Bảng phân biệt nhanh
| Lát hoa | Lát Mexico | |
|---|---|---|
| Tên khoa học | Chukrasia tabularis | Cedrela odorata |
| Họ | Xoan (Meliaceae) | Xoan (Meliaceae) |
| Nguồn gốc | Bản địa châu Á nhiệt đới, có trong rừng tự nhiên Việt Nam | Châu Mỹ nhiệt đới, nhập nội để trồng rừng |
| Lá | Kép lông chim, lá chét nhỏ, gốc lá chét lệch | Kép lông chim lớn, lá chét dài; lá vò có mùi hắc |
| Quả | Quả nang hình trứng, khi chín nứt 3 mảnh | Quả nang thuôn, khi chín nứt 5 mảnh |
| Tốc độ sinh trưởng | Trung bình | Nhanh |
| Gỗ | Nặng, chắc, vân đẹp, xếp nhóm gỗ quý | Nhẹ hơn, mềm hơn, thơm |
| Vai trò phổ biến | Cây đường phố, khu đô thị | Trồng rừng lấy gỗ |
1. Phân biệt qua lá – cách nhanh nhất
Lá là đặc điểm dễ quan sát nhất khi đi xem cây tại vườn, dùng được quanh năm. Cả hai cây đều có lá kép lông chim, nhưng khác nhau rõ ở kích thước và cảm giác khi cầm.
Lá lát hoa có các lá chét tương đối nhỏ, gốc lá chét hơi lệch – hai bên phiến lá không đều nhau ở chỗ gắn vào cuống. Lá non thường có sắc hơi đỏ trước khi chuyển xanh. Lá lát Mexico lớn hơn hẳn, lá chét dài và thuôn; khi vò nát lá thường bốc mùi hắc đặc trưng mà lá lát hoa không có.
Mẹo thực tế: hãy hái một lá ở giữa tán (không lấy lá non đầu cành), so kích thước lá chét và vò thử để ngửi.
2. Phân biệt qua thân và vỏ
Ở cây công trình cùng cỡ gốc, lát Mexico thường cao vọt hơn do lớn nhanh, thân và cành mềm hơn. Lát hoa phát triển chậm hơn nên thân chắc, vỏ dày dần theo tuổi. Khi so sánh, nên đặt hai cây cùng tuổi cạnh nhau; nhìn từng cây riêng lẻ rất khó kết luận chỉ bằng vỏ.
3. Phân biệt qua quả
Nếu cây đã đến tuổi ra quả, đây là cách phân biệt chắc chắn nhất. Quả lát hoa là quả nang hình trứng, khi chín nứt thành 3 mảnh. Quả lát Mexico thuôn dài hơn và nứt thành 5 mảnh. Cả hai đều có hạt có cánh mỏng phát tán theo gió, nên chỉ nhìn hạt rất dễ nhầm – hãy đếm số mảnh vỏ quả.
4. Phân biệt qua gỗ
Khác biệt lớn nhất về giá trị nằm ở gỗ. Gỗ lát hoa nặng, chắc, vân đẹp và được xếp vào nhóm gỗ quý. Gỗ lát Mexico nhẹ hơn rõ rệt, mềm, dễ gia công. Trên thị trường đồ gỗ, hai loại có màu gần giống nên dễ bị đánh tráo. Chi tiết xem bài gỗ lát hoa và cách nhận biết.
Những trường hợp dễ nhầm nhất
Cây giống và cây nhỏ. Khi cây còn cao dưới 2m, lá chưa đạt kích thước trưởng thành, thân chưa có đặc điểm vỏ rõ ràng, hai loài trông rất giống nhau. Đây là giai đoạn người mua cây giống dễ bị nhầm nhất; nên mua tại vườn ươm có nguồn hạt rõ ràng.
Mua qua ảnh. Ảnh chụp toàn cây từ xa gần như không giúp phân biệt được. Hãy yêu cầu ảnh cận cảnh lá, cành và thân của đúng lô cây sẽ giao, không dùng ảnh minh họa.
Gọi tên theo thói quen địa phương. Ở một số nơi, chữ “lát” được dùng chung cho nhiều loài cây gỗ họ Xoan. Vì vậy tên gọi thông thường không đủ để chắc chắn – tên khoa học mới là căn cứ.
Vì sao phải phân biệt khi mua cây công trình?
Thứ nhất là giá. Lát Mexico lớn nhanh, nguồn cây dồi dào hơn; mua nhầm đồng nghĩa với việc trả giá lát hoa cho một cây có giá trị thấp hơn. Xem bảng giá cây lát hoa để đối chiếu.
Thứ hai là hồ sơ nghiệm thu. Dự án công và nhiều dự án tư nhân yêu cầu đúng chủng loại theo thiết kế. Cây sai chủng loại có thể không được nghiệm thu, buộc nhà thầu thay cây – mất thêm chi phí và tiến độ.
Thứ ba là mục tiêu dài hạn. Chủ đầu tư chọn lát hoa vì dáng thẳng, gỗ quý, tuổi thọ cao. Một cây lớn nhanh nhưng gỗ nhẹ không mang lại cùng giá trị đó sau nhiều năm.
Cả hai loài thuộc họ Xoan nên đều có thể bị sâu đục ngọn gây hại khi còn non – nhìn ngọn bị hại không giúp phân biệt được hai cây.
Cách đảm bảo mua đúng cây lát hoa
- Yêu cầu nhà vườn ghi tên khoa học Chukrasia tabularis trên báo giá và hợp đồng.
- Xem cây thật tại vườn hoặc nhận ảnh, video cận cảnh lá và thân của chính lô cây sẽ giao.
- Hái lá kiểm tra theo hướng dẫn ở mục 1.
- Mua tại nhà vườn có địa chỉ rõ ràng, có thể đến kiểm tra trực tiếp.
Xem ảnh cây thật và quy cách tại trang cây lát hoa công trình.
Liên hệ Cây Xanh Minh Hiếu
Cây Xanh Minh Hiếu có vườn tại Đồng Nai, Đồng Tháp và Hưng Yên, cung cấp cây lát hoa công trình đã dâm ủ, hỗ trợ vận chuyển và trồng tại công trình. Gửi quy cách, số lượng và địa điểm qua Zalo 094 898 0088 hoặc gọi 094 898 0088 để nhận báo giá trọn gói.
